یار مهربان

آزاده نحفیان
من همیشه بهشت را یک جور کتابخانه تصور کرده ام

این چند کتاب، بجز یکی از آن‌ها، از تازه‌های نشر نیستند اما به نظر من هرچند از جنبه‌ی تاریخی در زمره‌ی کتاب‌های جدید قرار نمی‌گیرند اما از نظر کیفیت و جذابیت آثاری هستند که باید به علاقه‌مندان به مطالعه معرفی و یادآوری شوند.


1- من ژانت نیستم، محمد طلوعی، نشر افق،1390، 3200 تومان

بهترین گزینه برای شروع، تازه‌ترین برنده‌ی جایزه‌ی گلشیری است! من ژانت نیستم جایزه‌ی گلشیری را در بخش داستان کوتاه در سالی که گذشت به خود اختصاص داده‌ و جدیدا به چاپ دوم هم رسیده‌است. این کتاب مجموعه‌ای است از 7 داستان کوتاه. مهمترین حسن داستان‌های طلوعی توجه ویژه‌ی او به توصیف جزئیات با چاشنی طنز در جهت فضاسازی موفق داستانی است. از آنجایی که اغلب داستان‌ها از دیدگاه اول شخص روایت می‌شوند، نویسنده در انتقال احساس و صمیمت مورد نظر خود بسیار موفق بوده و توانسته‌است خواننده را درگیر گره‌های داستانی کند و او را در مرز بین واقعیت بیرونی و داستانی نگه دارد. البته به همان اندازه که داشتن زاویه‌ی دید اول شخص از محاسن این مجموعه به شمار می‌رود؛ این تصور را نیز در ذهن ایجاد می‌کند که دنیایی که نویسنده روای آن است به نظر بسیار کوچک می‌آید و حول محور او و خاطراتش می‌گردد. موفق‌ترین داستان‌های این مجموعه آن‌هایی هستند که عنصر طنز در آن‌ها نمود بیشتری پیدا کرده‌است.

طلوعی نویسنده‌ی جوانی است که شروع شایسته و بسیار موفقی داشته‌است. من ژانت نیستم کتابی است که می‌توان از خواندن آن لذت برد و توصیفات زیبای نویسنده از احساسات و اطرافش را به یاد سپرد و بارها و بارها با خود تکرار کرد.

Image


2- روایتی تازه بر لوح کهن: تحلیل روایت در شعر نو ایران، فرزاد کریمی، نشر قطره، 1392، 15000 تومان

مدت‌هاست که هیچ کتابی در حوزه‌ی نقد ادبی معرفی نکرده‌ام. اما به دو دلیل این کتاب نیز در فهرست پیشنهادی من قرار دارد: اول آن‌که تازه‌ترین و مستقل‌ترین کتاب در حوزه‌ی روایت‌شناسی شعر معاصر فارسی است و دوم آن‌که از قضای روزگار نویسنده‌ی محترم کتاب همکلاسی نگارنده‌ی این سطرهاست!

از دلیل دوم که بگذریم، کتاب دو بخش دارد: بخش نخست شامل تحلیل نظریات نشانه شناسی، روایت شناسی و در نهایت روش‌شناسی نویسنده است که در 5 فصل گنجانده شده‌است: تحلیل عملکرد روایی نشانه‌ها، تحلیل نقش رمزگان در روایت‌مندی متن، کارکردشناسی روایی زبان در متن شعری، زبان‌شناسی تصویر در شعر نو ایران و زبان‌شناسی شخصیت‌پردازی. در بخش دوم کتاب که به نقد عملی اختصاص داده شده، نویسنده براساس روش‌ها و نظریاتی که در بخش نخست مفصلا شرح داده‌است به تحلیل روایت در اشعار نیمایوشیج، مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو و شعر حجم پرداخته‌است.

کریمی در مقدمه‌ی کوبنده و عجیب کتاب مدعی شده که کتابی متفاوت با رویکردی سراسر علمی در حوزه‌ی تحلیل شعر نوی فارسی تالیف کرده‌است! هرچند تاکنون جز چند صفحه‌ی نخست اثر، موفق به خواندن کتاب نشده‌ام، اما این ثر را به تمام علاقه‌مندان حوزه‌ی نقد ادبی و ادبیات معاصر، دست کم برای بررسی صحت و سقم این ادعا!، توصیه می‌کنم.

Image


3- دختری به زیبایی روباهی که ترسیده باشد، هدی حدادی، انتشارات چکه، 1391، 3000 تومان


هدی حدادی تصویرگر است و نویسنده، برای بچه‌ها می‌نویسد و تصویرسازی می‌کند و در کنار همه‌ی این‌ها شاعر هم هست که من این وجه شاعرانه‌اش را بیشتر و بیشتر می‌پسندم چرا که هدی حدادی‌ای که من می‌شناسم بیش از آن‌که شبیه تصویرسازی‌ها و داستان‌هایش باشد، به شعرش شبیه است.

جسارت و سرکشی دخترانه‌ی اشعار هدی را در کنار سادگی حیرت‌انگیز زبان شعرش دوست دارم. در خوانش اول به نظر می‌رسد هرکسی می‌تواند مثل او شعر بگوید و اصلا کارهای او شعر نیست و تنها پشت هم ردیف کردن کلمات است. اما همین سرکشی و احساس محض زنانگی و زندگی نوشته‌های او را به شعری با حال و هوایی غیرمتعارف تبدیل می‌کند که گاهی حتی می‌توان فضاهایی سوررئال در میان اشعارش یافت. دختری به زیبایی روباهی که ترسیده باشد بازتاب بخشی از روح ناآرامی است که ناچار از آفرینش و خلق کردن است.


چشمانم را که می‌بندم

خواب، قوری بزرگی است

که تو در آن دم می‌کشی

چشمانم را که باز می‌کنم

بیداری، قوری کوچکی است

که من در آن تلخ می‌شوم.

***

ملحفه‌های گل‌دار

ملحفه‌های ترد

ملحفه‌های گرم اتو

ملحفه‌های بوی صابون سیب

و ناگهان

ملحفه‌ها لکه لکه خون...

Image


4- اتاق، اما دون اهو، ترجمه‌ی علی قانع، نشر آموت، 1390، 7500 تومان

پرسش متداولی که هرگز در مورد داستان و به ویژه رمان کهنه نمی‌شود این است که آثار داستانی معاصر تا چه اندازه بازتاب دهنده‌ی مسائل و مشکلات انسان امروز هستند؟ پاسخ به این پرسش معمولا به آثار مدرن و پست مدرن و در نهایت به انسان مدرن از هم گسیخته و روان‌پریش منتهی می‌شود و آثاری را به یاد می‌آورد که بسیاری بر آن باورند که مخاطبانی خاص دارند و همه‌ی دغدغه‌ی انسان معاصر را دربرنمی‌گیرند. رمان اتاق کتابی است که ماجرای آن دقیقا براساس جنجال‌برانگیزترین اخبار دو دهه‌ی اخیر نوشته شده‌‌است: دزدیده شدن دختری جوان، حبس کردن او و سواستفاده‌ی جنسی در طول سال‌های متمادی! نویسنده موضوعی را دست‌مایه‌ی کار خود قرار داده‌است که از تکان‌دهنده‌ترین مسائل عاطفی و اخلاقی قرن ماست با این تفاوت که این بار، برخلاف رسانه‌ها، راوی داستان دخترک قربانی نیست بلکه کودکی است که در چنین وضعیتی متولد شده و زندگی کرده‌است. کتاب به تکان‌دهندگی این ماجرا و حتی بسیار تکان‌دهنده‌تر است چرا که تمام ابعاد این فاجعه را با زبانی کودکانه و معصومانه روایت می‌کند.


اتاق با چند ترجمه‌ی متفاوت توسط چند انتشاراتی متفاوت به بازار کتاب راه یافته‌است اما من ترجمه‌ی علی قانع را که نشر آموت آن را منتشر کرده‌است پیشنهاد می‌کنم. اگر در نمایشگاه کتاب به غرفه‌ی نشر آموت سرزدید لطفا سلام مرا به یوسف علیخانی عزیز برسانید و بگویید: خدا قوت!

Image


5- بودای رستوران گردباد، حامد حبیبی، نشر چشمه،1390، 4000 تومان


از حامد حبیبی پیش از این مجموعه داستان آنجا که پنچرگیری‌ها تمام می‌شوند را معرفی کرده‌بودم. بودای رستوران گردباد جدیدترین مجموعه داستان اوست که شامل 13 داستان کوتاه است. ابهام مشخصه‌ی بارز داستان‌های حبیبی است. او به خوبی می‌تواند فضایی بیافریند پر از تعلیق و ابهام و خواننده را در مرز بین واقعیت و رویا به حرکت وادارد. دنیا و آدم‌های داستانی حبیبی جایی در نزدیکی ما هستند اما چنان در لایه‌ی غلیظی از مه فرو رفته‌اند که حتی با ذکر جزئیات هم نمی‌توان آن‌ها را بازشناخت. جدای از این فضای مبهم، طنز حبیبی بسیار شیرین و منحصر به فرد است که این بار هم در چند داستان کتاب خود را نشان می‌دهد.

Image


ارسال نظر